Οι Σοβιετικοί

Πλατεία Ταξίμ, Μνημείο Της Πολιτείας: Πίσω από τον Μουσταφά Κεμάλ και τον Φεβζί Τσακμάκ, στη δεύτερη σειρά, ο Μιχαήλ Φρούντζε (δεξιά) και ο Κλιμέντιος Βοροσίλωφ (αριστερά)

[ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΉ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, την περίοδο της Μικρασιατικής εκστρατείας, και την στάση της ΕΣΣΔ, που μας βοηθάει να κατανοήσουμε την σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα, την στάση της Ρωσίας απέναντί μας, και γιατί ποτέ οι ιδεολογικες αποκλίσεις και αντιθέσεις, δεν στάθηκαν εμπόδιο στο να συμμαχήσουν δύο κράτη όταν συνδέονται τα ζωτικα τους συμφέροντα...]

Οι μεγάλες πολιτικές ταραχές που έλαβαν πρόσφατα χώρα στην Τουρκία είχαν σαν επίκεντρο ένα χώρο ιδιαίτερου συμβολικού  βάρους για τη σύγχρονη τουρκική πολιτεία. Πρόκειται για την πλατεία Ταξίμ, στο κέντρο της οποίας υπάρχει το “Μνημείο της Πολιτείας”[i] (Cumhuriyet Anıtı), σε ανάμνηση της ίδρυσης της τουρκικής πολιτείας το 1923. Στο μνημείο που ανηγέρθη το 1928 με προσωπικές οδηγίες του Μουσταφά Κεμάλ, η νότια, δευτερεύουσα πλευρά  φιλοξενεί ανάγλυφη σύνθεση στην οποία πρωτοστατεί ο Κεμάλ ως πολεμικός ηγέτης που οδηγεί τούρκους στρατιώτες στη μάχη. Στη βόρεια πλευρά, που είναι η κύρια πλευρά του μνημείου, υπάρχει μεγάλη γλυπτή σύνθεση αφιερωμένη στην ίδρυση του κεμαλικού κράτους. Στην πρώτη σειρά της σύνθεσης υπάρχουν τρεις άντρες: στο κέντρο ο Μουσταφά Κεμάλ, πλαισιωμένος από τους δύο βασικούς στρατιωτικούς αλλά και πολιτικούς συνεργάτες του κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία: τον Ισμέτ Ινονού και τον Φεβζί Τσακμάκ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, εμφανίζει η δεύτερη σειρά, ακριβώς πίσω από τους τρεις άντρες. Σε αυτήν αναπαριστώνται δύο άντρες πίσω και αριστερά του Κεμάλ: πρόκειται για τους διάσημους σοβιετικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες Μιχαήλ Φρούντζε και Κλιμέντιο Βοροσίλοφ – τοποθετημένους εκεί καθ’ υπόδειξιν του ιδίου του Κεμάλ. Η επιλογή των προσώπων ίσως φανεί αναπάντεχη σε κάποιον που δεν είναι εξοικειωμένος με την ιστορία της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Μία συγκλονιστική ιστορία-Ενα συγκλονιστικό τραγούδι...

Παράξενος καρπός

Του Θοδωρή Αθανασιάδη

Ιανουάριος 2017, Ηνωμένες Πολιτείες. Ένας από τους πλέον αμφιλεγόμενους νεοεκλεγμένους προέδρους τής χώρας, ο Ντόναλντ Τραμπ, ετοιμάζεται για την λαμπερή τελετή τής ορκωμοσίας του, ενώ οι διαμαρτυρίες για την εκλογή του συνεχίζονται αμείωτες. Το επιτελείο του αναζητεί απεγνωσμένα κάποιον διάσημο καλλιτέχνη, που θα δεχτεί να τραγουδήσει στην εν λόγω τελετή, προσδίδοντάς της επί πλέον λαμπρότητα. Δυστυχώς, όμως, οι άνθρωποι του Τραμπ πέφτουν συνεχώς πάνω σε κλειστές πόρτες. Κανένα μεγάλο όνομα δεν δέχεται να συνδεθεί με τον πρόεδρο, του οποίου οι ρατσιστικές, εθνικιστικές, σεξιστικές και εν γένει αλλοπρόσαλλες κατά καιρούς τοποθετήσεις και δηλώσεις τον καθιστούν αντιπαθή.

Πονηρά σκεπτόμενοι, οι άνθρωποι του προέδρου καταφεύγουν σε άλλη λύση. Αντί για κάποιο μεγάλο και καταξιωμένο όνομα, θα καλέσουν ένα από τα φυντάνια των τηλεδιαγωνισμών ταλέντων, τα οποία έχουν υψηλή αποδοχή από την νεολαία αλλά και εκτυφλωτική λάμψη, έστω και εφήμερη. Έτσι, απευθύνονται στην Ρεβέκκα Φέργκιουσον, η οποία είχε γίνει γνωστή τερματίζοντας δεύτερη στο βρεττανικό X-Factor το 2010 και είχε ξεκινήσει μια συμπαθητική καρριέρα ως τραγουδίστρια και ως ηθοποιός. Η Φέργκιουσον δεν αρνείται ευθέως αλλά η απάντησή της κόβει σαν ξυράφι:

Το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας

Σημείωση ιστολογίου: Ιστορική φωτογραφία από τον "Αυτονομιακό αγώνα στη Β. Ηπειρο 1914" του πρωτοπόρου Βησσανιώτη φωτογράφου Γιώργου Πανταζίδη (Βήσσανη Πωγωνίου 1864-Γιαννενα 1941).

Γράφει ο Δημήτρης Περδίκης

Το πιο κάτω κείμενο είναι η ομιλία μου στις 28 Μαΐου 2017 στην Λάρισα σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για την επέτειο των 103 ετών της υπογραφής του ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ και διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Βορειοηπειρωτών Θεσσαλίας. Στην ομιλία αυτή γίνεται ανάλυση της εποχής του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Τα προηγηθέντα και τα επακόλουθα. Η γεωπολιτική κατάσταση της εποχής αυτής, ιδιαίτερα σε σχέση με την δημιουργία του αλβανικού κράτους και του βορειοηπειρωτικού προβλήματος που δημιουργήθηκε.

Θέλω να επικεντρώσω την προσοχής σας στο εξής, θεωρώ, εξαιρετικά σημαντικό σημείο. Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας ιδρύει το αλβανικό κράτος και προσδιορίζει τα σύνορα αυτού (17 Δεκεμβρίου 1913). Ακριβώς 5 μήνες μετά το Πρωτόκολλο της Κερκύρας (17 Μαΐου 1914) αποδίδει καθεστώς ευρείας αυτονομίας στην Βόρειο Ήπειρο και προσδιορίζει τα σύνορα αυτής, εντός της αλβανικής επικράτειας. Οι δύο αυτές διεθνείς συνθήκες υπογράφησαν από τους εκπροσώπους των ίδιων ακριβώς χωρών. Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας έχει σήμερα αδιαμφισβήτητη διεθνή ισχύ.

Κοινωνία και οικονομία της σταφίδας. Αιγιάλεια 19ος αιώνας

Του Γ. Τριανταφυλλόπουλου

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, λένε. Σωστό. Η ιστορία μπορεί να μην επαναλαμβάνεται, αλλά διδάσκει. Κι από την ιστορία της σταφίδας μπορούμε να αντλήσουμε αρκετά συμπεράσματα.

Η εμφάνιση της σταφίδας στην Αιγιάλεια χρονολογείται από τον 14ο αιώνα. Η καλλιέργεια επεκτείνεται κατά την δεύτερη βενετοκρατία ενώ ένας νέος κύκλος ανάπτυξης εμφανίζεται μετά τα ορλωφικά.   Το εμπόριο της σταφίδας ελέγχεται μέχρι το 1830 από Άγγλους εμπόρους. Οι καταστροφές επί Ιμπραήμ ήσαν εξαιρετικά εκτεταμένες στις σταφιδαμπέλους.

Η παραγωγή σταφίδας στην Αιγιάλεια κάλυπτε ένα σημαντικό ποσοστό της συνολικής παραγωγής από το την εποχή της 2ης ενετοκρατίας ως και τα χρόνια της επανάστασης όπως βλέπουμε στον πίνακα που ακολουθεί.

Από το 1830 μια σημαντική διαφοροποίηση παρατηρείται στο λεγόμενο τριπλό σύστημα καλλιέργειας (σιτάρι–λάδι-σταφίδα) αρχίζει να υποχωρεί στην Αιγιάλεια αλλά και σε όλη την βορειοδυτική Πελοπόννησο με αύξηση της καλλιέργειας της σταφίδας. Αιτία αυτού ήταν η αυξημένη ζήτηση σταφίδας κυρίως από τη Βρετανία. Από τη δεκαετία 1830-40 συναντάμε στο Αίγιο τις πρώτες εμπορικές συντροφίες εμπόρων που εξήγαν σταφίδα στη Βρετανία.

"Και με πραξικόπημα, αν χρειαστεί"...

Το ιστολόγιο δεν μπορεί να μείνει ασυγκίνητο από τον θάνατο του "τελευταίου μεγάλου έλληνα πολιτικού του εικοστού αιώνα". Οφείλει έναν φόρο τιμής στο μικρανήψι τού "μεγαλύτερου έλληνα πολιτικού του εικοστού αιώνα", του Ελευθερίου Βενιζέλου. Έτσι, λοιπόν, καταθέτει στην μνήμη του τη παρακάτω εμπιστευτική αναφορά τού Ρίτσαρντ Μπάρχαμ, αξιωματούχου του πολιτειακού υπουργείου εξωτερικών, υπευθύνου για τα θέματα της Ελλάδας. Σας κουράζω αλλά είμαι σίγουρος ότι αυτά τα στοιχεία δεν θα τα δείτε σε κανένα αφιέρωμα για τον εκλιπόντα.

Το έγγραφο αφορά μυστικό δείπνο στο σπίτι τού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στις 28 Ιουνίου 1965, κατά την περίοδο που εξυφαίνεται η αποστασία. Όσοι δεν έχετε πρόβλημα με τα αγγλικά σας, διαβάστε το από τα ακριβή φωτοαντίγραφα που παραθέτω. Οι υπόλοιποι, δείτε την ακριβή μετάφραση που ακολουθεί. Όμως, προσέξτε όλοι με πόση άνεση συζητείται η αντικατάσταση του "ανίκανου" πρωθυπουργού με τον Μητσοτάκη, καθώς και πόσο ανάλαφρα ο τελευταίος υποδεικνύει την συμμόρφωση του Μακάριου ακόμη και με πραξικόπημα. 

Τα Πρωτόκολλα της Φλωρεντίας και τα χωριά της Ηπείρου και Μακεδονίας που παραχωρήσαμε στην Αλβανία

Σημείωση ιστολογίου: Ιστορική φωτογραφία από τον "Αυτονομιακό αγώνα στη Β. Ηπειρο 1914" του πρωτοπόρου Βησσανιώτη φωτογράφου Γιώργου Πανταζίδη (Βήσσανη Πωγωνίου 1864-Γιαννενα 1941).

Οι ελληνοαλβανικές σχέσεις, βρίσκονται διαρκώς στο προσκήνιο τα τελευταία χρόνια, κυρίως με τις ανιστόρητες και επικίνδυνες κορόνες των γειτόνων αλλά και τα οράματά τους για τη δημιουργία της λεγόμενης "Μεγάλης Αλβανίας".

Θα χαρακτηρίζαμε την Αλβανία, ένα "μικρό ταραξία των Βαλκανίων". O "μεγάλος ταραξίας των Βαλκανίων" βέβαια είναι χωρίς αντίπαλο η Τουρκία, υποκινητής και αρωγός συχνά των Αλβανών στα επεκτατικά σχέδιά τους.

▉ Πώς όμως έγινε η χάραξη της ελληνοαλβανικής μεθορίου; Από ποια έγγραφα καθορίζονται τα ελληνικά και τα αλβανικά εδάφη στην Ήπειρο;

Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (17/12/1913), ίσως για πρώτη φορά κάνει την εμφάνισή του στο διαδίκτυο. Για να ξέρουμε πού πατάμε και να βλέπουμε ότι για μία ακόμη φορά η Ελλάδα βρέθηκε «ριγμένη» και έγινε έρμαιο των διαθέσεων των, τότε, ισχυρών...

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ (30/5/1913) – ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΩΣ ΤΟ 

ΠΡΩΤΌΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΦΛΩΡΕΝΤΊΑΣ (17/12/1913) 

Η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία, μεγάλες δυνάμεις των αρχών του 20ου αιώνα, έδειχναν έντονο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Χερσόνησο του Αίμου κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων.

Αντικρίζοντας την σταφιδική κρίση του 1893-1905

Tου Θανάση Γεωργιλά

Η αγροτική εξέγερση των σταφιδοπαραγωγών της βορειοδυτικής Πελοποννήσου αποτελεί πρόκληση κρίσης και αντίκρισης. Η ασφάλεια που παρέχει η απόσταση του χρόνου δίνει την δυνατότητα πολύεδρων επόψεων ανάλογα πάντα με τις προθέσεις και τις προσδοκίες μας. Άλλοτε εναποθέτουμε τα γεγονότα στον αστερισμό του μύθου, ωραιοποιώντας και ηρωοποιώντας, άλλοτε τα “επιστημονικοποιούμε” αποστειρώνοντας τα από την ιδιαίτερη τους γενεσιουργία και άλλοτε τα εξισώνουμε με διαφορές και ομοιότητες από το σήμερα. Η αντπαράθεση των γεγονότων μιας περασμένης εποχής απέναντι στα σημερινά αδιέξοδα, τις εθιμοτυπικές διαμαρτυρίες του αγροτικού κόσμου, και στην γενικευμένη “στεγανότητα” των κοινωνικών ομάδων είναι ένας τρόπος να κατανοήσουμε πληρέστερα και τις δύο εποχές.

Ο “πυρετός της σταφίδας”

Στο τελευταίο μισό του 19ου αιώνα η παραγωγή και η εξαγωγή σταφίδας σημείωσε στην βορειοδυτική Πελοπόννησο εκπληκτική άνοδο ιδιαίτερα μετά την αγροτική μεταρρύθμιση και τη διανομή της εθνικής γης (1871) δημιουργώντας ένα ευρύτατο πλέγμα από μικρούς ιδιοκτήτες και εμπόρους γύρω από την αμπελουργία, την παραγωγή και τη διακίνηση της σταφίδας μέχρι και τα ευρωπαϊκά λιμάνια. Άμεση  συνέπεια  της  αγροτικής μεταρρύθμισης και της υψηλής τιμής της σταφίδας στις ευρωπαϊκές χώρες ήταν η αλματώδη ανάπτυξη  του εμπορίου της  και η στροφή σχεδόν ολόκληρου του αγροτικού πληθυσμού στην καλλιέργεια της κορινθιακής σταφίδας που απέδιδε, παρά το μεγάλο κόστος παραγωγής της, μεγάλα κέρδη [1] (75.000 τόνους παραγωγής σταφίδας το 1870 ). Η  σταφίδα θα  αποτελέσει το  κύριο  εξαγωγικό  προϊόν  της  χώρας  και  θα  δημιουργήσει  για τρεις επιπλέον δεκαετίες εισοδήματα, θέσεις απασχόλησης και μεγάλα κέρδη στη Βόρεια και τη Δυτική Πελοπόννησο.

Εγγραφο της CIA αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να ενωθεί με την Β.Ηπειρο το 1994 αν οι Βορειοηπειρώτες ξεκινούσαν αντάρτικο!

ΕΝΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

Του Γιάννη Πετρίδη

Η CIA θεωρούσε ότι αν ξεκινούσε ελληνικός απελευθερωτικός αγώνας της Βορείου Ηπείρου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου θα μπορούσε να ενωθεί η Ελλάδα με την Βόρειο Ηπειρο και να αποκατασταθεί η ιστορική αδικία.

Με αφορμή το αιματηρό επεισόδιο της επίθεσης της ΜΑΒΗ την 10η Απριλίου του 1994 σε αλβανικό συνοριακό φυλάκιο στην Επισκοπή η CIA ενημερώνει την Αλβανία, ότι μια ένωση της Ελλάδας, με τη Βόρεια Ήπειρο, είναι εφικτή και θα περιλαμβάνει την περιοχή μεταξύ των ποταμών Σκουμπίνι και Βιόσα όπως αποκαλύπτεται από αποχαρακτηρισμένα έγγραφά της.

Δηλαδή στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου πριν οι Αλβανοί γίνουν σημαντικότεροι για τα αμερικανικά σχέδια στην περιοχή κάτι που φάνηκε με τον βομβαρδισμό ισοπέδωσης της Σερβίας από το ΝΑΤΟ και την βίαιη αποκοπή του Κοσόβου από τον σερβικό εθνικό «κορμό» υπήρχε η προοπτική της ένωσης της Ελλάδας με την Βόρεια Ήπειρο και το αναγνώριζε η ίδια η CIA η οποία χαρακτήριζε το μειονοτικό ελληνικό κόμμα της «Ομόνοιας» ως «πέμπτη φάλαγγα» στην Αλβανία.

Η εποχή, το 1994, είναι λίγο πριν την αμερικανική και ΝΑΤΟϊκή επέμβαση στην Βοσνία και την δημιουργία του μουσουλμανικού κράτους σταα εδάφη της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Αλλά και ένα χρόνο μετά την άγνωστη τους περισσότερους, συμφωνία Μιλόσεβιτς-Μητσοτάκη για την επέκταση των ελληνικών συνόρων μέχρι την περιοχή του Μοναστηρίου στα Σκόπια, όπου τότε κατοικούσαν περίπου 200.000 ελληνικής συνείδησης κάτοικοι. 

Αναφέρει δε χαρακτηριστικά ότι «εάν δεν βρουν μια προσέγγιση Αθήνα και Τίρανα ο ελληνικός πληθυσμός της Β.Ηπείρου μπορεί να δημιουργήσει μια αποσταθεροποιητική κρίση»

Δημήτρης Γληνός: 22 Αυγ. 1882-26 Δεκ, 1943

ΗΠΕΙΡΟΣ:Ανθρώπινες αλυσίδες ζωής μέσα στον πόλεμο...

Μοιρολόι Ηπειρώτικο (28η Οκτωβρίου 1940 - Τιμής Ένεκεν)

Με το ξέσπασμα του πολέμου του 1940, γυναίκες από τις πόλεις και τα χωριά άνοιξαν τα μπαούλα τους, ξήλωσαν τα προικιά τους, εκποίησαν τις βέρες τους, και έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους προκειμένου να βοηθήσουν τους στρατιώτες που βρίσκονταν στο μέτωπο. Στην επαρχία, μαζί με τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, αντικαθιστούσαν τους άνδρες στις αγροτικές και κτηνοτροφικές δουλειές και, καθώς και τα υποζύγια υπηρετούσαν την πατρίδα, ζώνονταν το αλέτρι, την αξίνα, το φόρτωμα. Μεταξύ των πηχυαίων τίτλων στις εφημερίδες για τα κατορθώματα του ελληνικού στρατού, υπήρχαν και εκείνοι που εξήραν τη συμβολή των γυναικών της Ηπείρου, με φράσεις όπως «Η δράσις της Ελληνίδος εις την πρώτην γραμμήν», «Η εποποιία των γυναικών της Ηπείρου. Σε απρόσιτα βουνά μετέφερον τα κανόνια», «Γυναίκες της Ηπείρου εργαζόμεναι νυχθημερόν εις την εκκαθάρισιν των οδών από τα χιόνια».

Οι γυναίκες της Ηπείρου άνοιξαν τα σπίτια τους στους στρατιώτες, προσφέροντας τρόφιμα, κουβέρτες και ρούχα. Αγέλαστες και μαυροφορεμένες οι αγρότισσες των κακοτράχαλων βουνών, από την Κόνιτσα, το Ζαγόρι, το Πωγώνι, τη Φούρκα, τον Πεντάλοφο, τον Επτάλοφο, τη Βούρμπιανη σχημάτιζαν ατέλειωτες φάλαγγες, σκαρφαλώνοντας σε υψόμετρο 2.000 και 2.500 μέτρων, φορτωμένες πολεμοφόδια, όπλα και τρόφιμα στο ανέβασμα, και κουβαλώντας τραυματίες στο κατέβασμα. Όταν οι τραυματίες δεν τα κατάφερναν, εκτελούσαν και χρέη νεκροθάφτη. 

Σπύρο, καλά τους έκανες!

Του Θοδωρή Αθανασιάδη

– Σπύρο, κάνε ένα τσιγάρο και μετά ξεκινάμε…

Ο Σπύρος… "μιλούσε" με τις εκφράσεις του. Ο Σπύρος μπορούσε να κινηθεί. Η αρχική διάγνωση ήταν αφασία κινητικού τύπου, με μπλοκαρισμένο το κέντρο της κίνησης και της ομιλίας, εξαιτίας του εγκεφαλικού που προκλήθηκε από βίαιο χτύπημα στην καρωτίδα.

Το τσιγάρο γλιστράει από το χέρι του που τρέμει και κυλάει στο πάτωμα… Το πρόσωπο του Σπύρου αρχίζει να "μιλάει"…

Το μάτι του φυσιοθεραπευτή "κλέβει" τις εκφράσεις του Σπύρου, αλλά συνεχίζει να κάνει τη δουλειά του.

Απέναντι, η δεκάχρονη Ολγίτσα συνεχίζει τον δικό της Γολγοθά στο φυσιοθεραπευτήριο του ΚΑΤ.

Ο Σπύρος δεν μπορεί να πιάσει το τσιγάρο. Νευριάζει. Εξοργίζεται. Αρχίζει να βγάζει άναρθρες κραυγές.

– Σπύρο, πιάσ’ το μόνος σου, του απαντά κοφτά ο φυσιοθεραπευτής.

Ο Σπύρος έχει ήδη κοκκινίσει. Τα κατεστραμμένα νευρικά κύτταρα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις εντολές του εγκεφάλου.

– Τι περιμένεις, Σπύρο; ΠΙΑΣ’ ΤΟ ΜΟΝΟΣ ΣΟΥ… Κοίτα την Ολγα τι κάνει, φωνάζει σχεδόν ουρλιάζοντας πια ο φυσιοθεραπευτής…

Τα φιλόδοξα και ιδοτελή καθάρματα

[Σαν σήμερα πριν 75 χρόνια, στις 27 Σεπτεμβρίου 1941, ιδρύεται στην κατεχόμενη Αθήνα το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, το ΕΑΜ. Έναν χρόνο αργότερα, κυκλοφορεί ένα βιβλιαράκι με τον εύγλωττο τίτλο "Τι είναι και τι θέλει το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο", γραμμένο από τον μεγάλο διανοητή Δημήτρη Γληνό. Αντί άλλου επετειακού κειμένου, από εκείνο το μνημειώδες έργο επιλέγω να αντιγράψω εδώ (σε μονοτονικό αλλά τηρώντας πιστά την σύνταξη, τις υπογραμμίσεις και την ορθογραφία τού πρωτοτύπου) το δεύτερο κεφάλαιό του με τίτλο "Οι προδότες και τα τσακάλια". Ξέροντας ότι προκαταλαμβάνω τον αναγνώστη, παραδέχομαι εκ προοιμίου ότι κατά την αντιγραφή δεν μπόρεσα να αποφύγω αλλεπάλληλους νοητικούς παραλληλισμούς με την σημερινή κατάσταση.]  

***

Όταν ο Χίτλερ επροετοίμαζε στα κρυφά τα εγληματικά του σχέδια για την υποδούλωση των Ευρωπαϊκών λαών, συζητώντας κάποιαν ημέρα μ' ένα φίλο του που τον ερωτούσε με ποιον τρόπο θα νικήσει την εσωτερική αντίσταση των λαών και θα την παραλύσει, είπε με την συνειθισμένη του ξετσιπωσιά: "Σε κάθε τόπο θα βρεθούνε κάμποσα φιλόδοξα και ιδιοτελή καθάρματα, που θα εξυπηρετήσουν πρόθυμα τους σκοπούς μου, γιατί αυτό θα είναι ο μόνος τρόπος για να αναδειχτούν και να πλουτίσουνε στη χώρα τους". Και η πρόβλεψή του αυτή επραγματοποιήθηκε δυστυχώς. Γιατί σ' όλες τις χώρες βρέθηκαν οι διάφοροι Λαβάλ και Κουΐσλιγκ για να προδώσουνε τον τόπο τους. Έτσι και στη δική μας χώρα από την πρώτη στιγμή έτρεξαν κοντά στους καταχτητές τα φιλόδοξα και ιδιοτελή καθάρματα.

Έτρεξαν πρώτα-πρώτα οι Τσολάκογλοι, οι Μπάκοι, οι Γκοτζαμάνηδες, οι Καραμάνοι, στρατηγοί απάτριδες, πολιτικάντηδες, τυχοδιώχτες. Με την πρόφαση να περισώσουνε τάχα κάτι από την καταστροφή, μα στην πραγματικότητα για να εξασφαλίσουν αξιώματα, πρωτοκαθεδρίες, φαγοπότια, ρεμούλες για τον εαυτό τους, τους συγγενείς τους και τους φίλους τους, εδέχθηκαν να κυλιούνται καθημερινά στη λάσπη τής προδοσιάς, να κοψομεσιάζονται, να υποβοηθούνε τη λεηλασία και την ερήμωση της χώρας τους και να δίνουνε πρόσχημα νομιμότητας σ' όλα τα άτιμα κακουργήματα των καταχτητών, να τα κρύβουν από το λαό και να παρουσιάζουν και τον ίδιο το λαό πως αποδέχεται, πως εγκρίνει, πως είναι τάχα ενθουσιασμένος από την εκμηδένισή του και από τη σκλαβιά του.

Για να κρίνουμε σωστά το σήμερα χρειάζεται να γυρίσουμε στο χθες: Η Δίκη του Κολοκοτρώνη...

Γράφει ο Δρ. Αυγουστίνος (Ντίνος) Αυγουστής*

Ήταν μεσάνυχτα 6 με 7 του Σεπτέμβρη 1833. Ο μοίραρχος Κλεόπας με σαράντα αρματωμένους ως τα δόντια τράβαγαν προσεκτικά και αμίλητοι για να πιάσουν το μεγαλύτερο κακούργο του τόπου μας! Αυτόν που όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Δ. Φωτιάδης στην πρώτη σελίδα του βιβλίο του «ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ – Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ», τις εικόνες του θα τις βρεις τώρα κρεμασμένες σ’ όλα τα σχολειά μας και τ’ αγάλματα του στημένα στις πλατείες μας. Τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη!

Ο Γέρος του Μοριά ζούσε λίγο έξω από το Ναύπλιο σε ένα ταπεινό σπιτάκι στην Πρόνοια, κοντά στην εκκλησιά του Άη Θεόδωρου που ο ίδιος έκτισε.

Εδώ αποτραβήχτηκε ο μπροστάρης της απελευθέρωσης όταν ήρθαν οι Βαυαροί και κατάλαβε πως δεν τον γούσταραν! «Ό,τι μπορούσα έκανα», γράφει στην σελίδα 196 των απομνημονευμάτων του που υπαγόρευσε στον Τερτσέτη.

«Έκαμα το χρέος μου προς την πατρίδα και εγώ και όλη η φαμελιά μου. Είδα την πατρίδα μου ελεύθερη, είδα εκείνο οπού ποθούσα και εγώ και ο πατέρας μου και ο πάππος μου και όλη η γενεά μου, καθώς και όλοι οι Έλληνες. Απεφάσισα να πάω εις ένα περιβόλι, οπού είχα έξω από τ’ Ανάπλι. Επήγα, εκάθισα και απερνούσα τον καιρό μου καλλιεργώντας, και ευχαριστούμην να βλέπω να προοδεύουν τα μικρά φυτά οπού εφύτευα».

Εκεί περνούσε κατάμονος τις ώρες του ο Κολοκοτρώνης, γιατί μετά τον ερχομό του Όθωνα σκόρπισε όλα τα παλληκάρια του. «Πηγαίνετε στο καλό, τους είπε, και να καθίσετε ήσυχοι στα σπίτια σας. Τώρα που ήρθε ο βασιλιάς θα γνωρίσει τους ανθρώπους και τα πράματα του τόπου μας και θ’ ανταμείψει τον καθένα κατά τις πράξεις του και τη δούλεψη του». Εκείνο λοιπόν το βράδυ είχε φτάσει για τον Γέρο του Μοριά η ώρα της ανταμοιβής!

Ρωσία: Από τον Γέλτσιν στον Πούτιν – από τη λεηλασία στην ανασυγκρότηση

Του Στέλιου Ελληνιάδη

Στη λίμνη της Βουλιαγμένης, οι Εκδόσεις Καστανιώτη, η Ελληνορωσική Λέσχη «Διάλογος» και το περιοδικό «Πανόραμα», παρουσίασαν την ελληνική έκδοση του καινούργιου βιβλίου του γνωστού Γερμανού δημοσιογράφου και ντοκιμαντερίστα Χούμπερτ Ζάιπαλ «Πούτιν – Η εξουσία εκ των έσω». 

Το βιβλίο δεν αποτελεί μια αγιογραφία του προέδρου της Ρωσίας, αλλά μια τεκμηριωμένη αφήγηση της πολιτικο-οικονομικής εξέλιξης της Ρωσίας από την ανακήρυξή της ως ανεξάρτητου κράτους μέχρι τις μέρες μας, ιδίως μέσα από τη σκληρή πάλη των ατόμων και των ομάδων για τον έλεγχο της εξουσίας και τη λεηλασία του πλούτου της χώρας. Από την καταστροφική «δεκαετία Γιέλτσιν» στην περίοδο ανασυγκρότησης του ρωσικού κράτους που δικαιολογημένα ταυτίζεται με την αναπάντεχη επιλογή του Βλαντίμιρ Πούτιν για το ανώτατο αξίωμα της χώρας και τις «εκπλήξεις» που αυτή η επιλογή συνεπαγόταν, για όλους.

Θα περάσουν πολλά χρόνια για να αποτιμηθούν όλες οι συνέπειες από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Συνέπειες για τη Ρωσία, συνέπειες για την Ευρώπη, συνέπειες για τον κόσμο ολόκληρο. Ο συγγραφέας του βιβλίου δεν αποπειράται να καλύψει όλο αυτό το αχανές και πολύμορφο παζλ. Επικεντρώνεται κυρίως στο πεδίο της οικονομίας και της πολιτικής στα υψηλά στρώματα του εποικοδομήματος.

Οι αστοί δεν σεβάστηκαν τη βαριά κληρονομιά τους...

227 χρόνια μετά, η οπισθοδρόμηση προς τη νέα Φεουδαρχία

Του system failure

Ήταν 14 Ιουλίου του 1789 όταν οι εκπρόσωποι της αστικής τάξης στη Γαλλία υπόσχονταν έναν άλλο κόσμο. Και πράγματι, ο αυταρχισμός και η καταπίεση της Μοναρχίας και της Φεουδαρχίας έφερναν αβίαστα μια γνήσια επιθυμία για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Το σύνθημα "Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη", δεν ήταν ένα απλό σλόγκαν που αναπαράγονταν μέχρι να καταντήσει κλισέ, αλλά, συμπύκνωνε την δίψα της πλειοψηφίας για μια μεγάλη αλλαγή.

128 χρόνια αργότερα, μια άλλη επανάσταση, στην Ρωσία αυτή τη φορά, υπόσχονταν να κάνει πράξη όλα όσα είχαν διακηρυχθεί τότε, καθώς η εργατική τάξη αποκτούσε ταξική συνείδηση, αλλά και η αστική τάξη είχε ήδη οπισθοχωρήσει απέναντι στις αρχικές διακηρύξεις της.

Ακολούθησαν αρκετές δεκαετίες σύγκρουσης μεταξύ δύο φαινομενικά διαφορετικών κόσμων. Από τη μια ο Σοβιετικός Κομμουνισμός που επέβαλε έναν άμεσο κρατικό αυταρχισμό και μια τερατώδη γραφειοκρατία, από την άλλη, ο έμμεσος αυταρχισμός των κρατών της Δύσης μέσω της προπαγάνδας και της ψυχολογικής βίας. Πάντα πίσω απ'όλα αυτά, μια κυρίαρχη μεγαλοαστική τάξη που με όπλο την οικονομική ισχύ κινούσε και κινεί τα νήματα.

Σε αυτά τα 227 χρόνια, η μεγαλοαστική αυτή τάξη "αναπλήρωσε το κενό" που άφησαν οι μονάρχες και οι φεουδάρχες, κυριάρχησε μέσω της οικονομικής ισχύος και τώρα παίρνει πίσω όλα όσα κατακτήθηκαν με τον κόπο και το αίμα των "πληβείων" μέσα σε τόσες δεκαετίες. Η όλη ιστορία μοιάζει με μια μεγάλη απάτη που τώρα αποκαλύπτεται μπροστά στα μάτια μας.

Γιατί ο περισσότερος κόσμος προτιμά να ψηφίζει τους δημίους του;

Toυ Δημήτρη Καζάκη

Το ερώτημα δεν είναι καινούργιο. Ούτε αφορά μόνο στην Ελλάδα του σήμερα. Ίσως το "γιατί" μπορεί να το φωτίσει μια ιστορία από τις "Δουλειές του Κυρίου Ιουλίου Καίσαρος" του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Το έργο αυτό του Μπρεχτ είναι ελάχιστα γνωστό και προσπαθεί μέσα από μια πιστή και συνεπή ιστορική αναφορά στη δημοκρατία της αρχαίας Ρώμης να εξηγήσει πολλά από τα φαινόμενα της εποχής του. Πολλά από τα φαινόμενα και της δικής μας εποχής.

Ένα από τα πιο ζωτικά προβλήματα της ολιγαρχικής δημοκρατίας στην αρχαία Ρώμη είναι το γιατί οι τεράστιες μάζες των προλεταρίων, δηλαδή των άνεργων ακτημόνων Ρωμαίων πολιτών, δεν μπορούσαν δια των εκλογών να επιβάλλουν τη θέλησή τους. Παρά το γεγονός ότι συνιστούσαν τη μεγάλη πλειοψηφία των Ρωμαίων πολιτών. Γιατί προτιμούσαν να σέρνονται πίσω από τους πιο πλούσιους πατρικίους για να τους πουλήσουν την ψήφο τους με αντάλλαγμα λίγο σικελικό σιτάρι και μερικά χάλκινα νομίσματα, αντί να επιβάλλουν την αναδιανομή της γης υπέρ τους.

Ο διάλογος που ακολουθεί από το έργο του Μπρεχτ δίνει μια απάντηση, που όσοι απ' εμάς έχουν ασχοληθεί με τη Ρώμη αυτής της εποχής την έχουν διαβάσει σ' όλους σχεδόν τους σημαντικούς ιστορικούς της περιόδου. Ο διάλογος είναι ανάμεσα στον αφηγητή και τον Αλέξανδρο, Έλληνα δούλο και βιβλιοθηκάριο του Ρωμαίου κροίσου Κράσσου, ο οποίος θεωρούνταν τότε στη Ρώμη ως ο πιο διαβασμένος και τιμιότερος άνθρωπος στην πόλη.

Θλίψη! Ο δήμαρχος αμαυρώνει την ημέρα τιμής στο μπλόκο της Καλογρέζας...

Την πιο ιστορική μέρα, την ημέρα των 22 εκτελεσθέντων στο μπλόκο της Καλογρέζας την περίοδο της κατοχής, διάλεξε ο Δήμαρχος Ν. Ιωνίας Ηρακλής Γκότσης για να επαναπροσδιορίσει τη στάση του απέναντι στα μνημόνια και τη νεά κατοχή. Διάλεξε αυτή την ημέρα μνήμης για να μας πει ότι 

"σήμερα έχουμε μια κυβέρνηση που είναι αποφασισμένη να αντισταθεί στα σχέδια των εταίρων μας.. για να σώσει τη χώρα και τους ανθρώπους της και θα πρέπει κι εμείς να συμπαραταχτούμε μαζί της να νικήσει αυτό τον άνισο αγώνα, να νιώσουμε αξιοπρεπείς, να νιώσουμε περήφανοι".

Εύγε Δήμαρχε της "αριστεράς" και της "αντίστασης". Αλήθεια, γι' αυτό εκτελέστηκαν τα 22 παληκάρια; Μήπως έπρεπε τότε να "αντισταθούν" κι αυτοί συνεργαζόμενοι με τον κατακτητή αντί να εκτελεστούν; 

Η αντίδραση των πολιτών στη φιέστα που προσπάθησε να διοργανώσει ο Δήμαρχος ήταν άμεση και καταγγελτική:

Μάρτιος 1944:Το μπλόκο της Καλογρέζας. 22 Έλληνες εκτελούνται από τα τάγματα ασφαλείας.

Το ξεκίνημα της ΟΠΛΑ

Τον Αύγουστο του 1943 έγινε μια απεργία των τροχιοδρομικών. Οι Γερμανοί συνέλαβαν 50 άτομα. Ακολούθησε το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ του ΕΛΑΣ Αθήνας στο αμαξοστάσιο της Καλλιθέας, με την καταστροφή 93 βαγονιών. Οι Γερμανοί, έξαλλοι με την απεργιακή κινητοποίηση και το σαμποτάζ, απειλούσαν να εκτελέσουν τους τροχιοδρομικούς υπαλλήλους, αρκετοί εκ των οποίων είχαν συλληφθεί.

2 Σεπτεμβρίου 1943

Στην Καλογρέζα υπάρχουν ανθρακωρυχεία και περίπου 1500 σκληροτράχηλοι ανθρακωρύχοι, μαζί με κατοίκους, έφθασαν στο αστυνομικό τμήμα Ν. Ιωνίας αποφασισμένοι να απελευθερώσουν τους τροχιοδρομικούς. Στη συμβολή της λεωφόρου Ηρακλείου με τη Μικράς Ασίας, τους περιμένει η χωροφυλακή. Επικεφαλής είναι ο Ταγματάρχης Δημήτριος Αλεξόπουλος. Ξέρει ότι απέναντί του έχει εργάτες αλλά και πολά οργανωμένα μέλη της αριστεράς.

Η ιστορία θα έχει τον τελευταίο λόγο

Toυ Λεωνίδα Αποσκίτη*

Το 2015 σίγουρα θα αφήσει το στίγμα του στην μελλοντική ιστορία της χώρας, με τα αλλεπάλληλα γεγονότα και τις ανατροπές που έφερε. Η αντιδραστική συμμαχία της γερμανικής ευρωζώνης εναντίον μας και η νέα ρωσσο-τουρκική σύγκρουση, μετά από πολλές δεκαετίες, είναι δύο από αυτές τις εξελίξεις που σφράγισαν την χρονιά που πέρασε. Διακόσια χρόνια πριν, το 1815, υπήρξε ένας άλλος σταθμός στις ευρωπαϊκές υποθέσεις που σημάδεψε αρνητικά την ελληνική ιστορία.

Πρόκειται για το Συνέδριο της Βιέννης, 1814-1815, μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους, στο οποίο οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής -Αγγλία, Πρωσία, Ρωσσία και Αυστρία- καθόρισαν την μοίρα της ηπείρου για τον 19ο αιώνα. Μέσω των συμφωνιών και του διπλωματικού παρασκηνίου, το Συνέδριο της Βιέννης προσπάθησε να αποκαταστήσει το διαταραγμένο ευρωπαϊκό σύστημα διακυβέρνησης από την Γαλλική επανάσταση και τις συνέπειές της.

Δημήτρης Γληνός: Ο μεγάλος αναγεννητής του λαού και της πατρίδας

Του Αριστομένη Ι. Συγγελάκη

«Kάτω λοιπόν τα ψέμματα όλα. Eίμαστε σύμφωνοι. Tο σχολείο το θέλετε σεις όργανο της κυριαρχίας σας. Kαι μεις (οι σοσιαλιστές) αγωνιζόμαστε να σας το πάρουμε. Γιατί εμείς αγωνιζόμαστε για μια δικαιότερη και ανθρωπινότερη κοινωνία, λιγότερο υποκριτική, λιγότερο απάνθρωπη. Kι η δύναμη θα περάσει αργά ή γρήγορα στο μέρος της δικαιοσύνης.».  

(Δ. Γληνός,  «Aναγέννηση», 1927).

«Μη μένεις λοιπόν αργός. Δούλεψε. Αγωνίσου. Πάλεψε. Σε περιμένει η νίκη, η λευτεριά, η πολιτισμένη ζωή, η ευτυχία. Από τα βάθη μιας τρισχιλιόχρονης ιστορίας σε ατενίζουν οι πρόγονοί σου, οι ήρωες και οι μάρτυρες. Οι αγωνιστές του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, οι αγωνιστές του 21, οι ήρωες των αλβανικών βουνών. Μη ντροπιάσεις την ιστορία σου και μην προδώσεις τον εαυτό σου. Γίνου και συ ένας αγωνιστής της λευτεριάς μαζί μ’ όλα τα’ αδέρφια σου. Εμπρός! όλοι οι Έλληνες, όλοι οι ζωντανοί άνθρωποι τούτης της γης, ενταχθείτε στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο.». 

(Δ. Γληνός, «Τι είναι κι τι θέλει το ΕΑΜ», 1941).

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 72 χρόνια από το θάνατο του Δημήτρη Γληνού. Ο Δημήτρης Γληνός υπήρξε μία φωτισμένη και σπάνια μορφή της Ελλάδας. Μεγάλος παιδαγωγός, πρωτοπόρος μεταρρυθμιστής, ασυμβίβαστος δημοκράτης, από την αρχή έως την τελευταία μέρα της πολυτάραχης ζωής του. Σπουδαίος στοχαστής και διανοούμενος αλλά και συνεπής αγωνιστής, πάλεψε όσο λίγοι για ελευθερία, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη. Υπέρμαχος της δημοτικής γλώσσας, αγωνίστηκε σκληρά για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, την οποία θεωρούσε αναγκαία προϋπόθεση και μοχλό για την κοινωνική αλλαγή.